Nadawcza Radiostacja Transatlantycka Babice

(Również: Transatlantycka Centrala Radiotelegraficzna) W okresie międzywojennym polska radiostacja o znaczeniu militarnym i cywilnym, pracująca w zakresie bardzo niskich częstotliwości VLF i umożliwiająca łączność międzykontynentalną. Jedna z największych tego typu w ówczesnej Europie. Pracę Radiostacji nadzorował Urząd Radiotelegraficzny Transatlantycki, który pod koniec 1933 r. wszedł w skład nowo utworzonego Urzędu Telekomunikacyjnego. Od 1935 r. znów działał samodzielnie jako Urząd Radiotelegraficzny Babice (od 1936 r. UR Boernerowo). W 1932 r. rozpoczęto instalowanie kolejnych nadajników wyprodukowanych przez Państwowe Zakłady Tele- i Radiotechniczne. Od połowy 1938 r. dwa z nich znalazły się w koszarach Fortu Babice, na którego terenie stanęły również nowe maszty antenowe. Stąd transmitowano audycje Polskiego Radia, których odbiorcą była Polonia. W 1932 r. z inicjatywy ministra poczt i telegrafów Ignacego Boernera na wschodniej części gruntów stacji nadawczej ruszyła budowa osiedla resortowych domów mieszkalnych, które nazwano Osiedlem Łączności Babice, przemianowanym w 1936 r. na Boernerowo. Od października 1934 r. można było dojechać tam tramwajem

Historia

Po odzyskaniu niepodległości w wyniku pierwszej wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej, Ministerstwo Poczt i Telegrafówprzystąpiło do utworzenia państwowej sieci radiotelegraficznej, na którą składały się radiostacje o zasięgu europejskim w Grudziądzu, Krakowie i Poznaniu, oraz radiostacja o zasięgu międzykontynentalnym, którą zlokalizowano w pobliżu Warszawy, na bagnistym terenie poligonu artylerii i wojsk saperskich obok Fortu Babice. Wszystkie obiekty usytuowano w pasie o długości blisko 4 km rozciągającym się od dzisiejszej ul. Majora Henryka Hubala-Dobrzańskiego w Latchorzewie w kierunku północno-wschodnim do Wawrzyszewa.

W firmie amerykańskiej „Radio Corporation of America” zamówiono dwa alternatory wielkiej częstotliwości o mocy 200 kilowatów każdy, konstrukcji pracującego w USA szwedzkiego inżyniera Ernesta Frederika Wernera Alexandersona. Radiostacja otrzymała znaki wywoławcze AXL i AXO oraz częstotliwości pracy 16,4 kHz i 14,29 kHz. Równocześnie wybudowano system antenowy, składający się z dziesięciu stalowych masztów o wysokości 127 metrów, rozmieszczonych wzdłuż linii prostej na dystansie czterech kilometrów. Maszty wykonała warszawska firma „Towarzystwo Przemysłu Metalowego K. Rudzki i Ska”. Wzniesiono betonowy budynek radiostacji, wykonano system uziemień. Wzdłuż linii masztów wytyczono drogę i ustawiono betonowe posterunki wartownicze.

Uroczyste otwarcie Nadawczej Radiostacji Transatlantyckiej Babice odbyło się w dniu 17 listopada 1923 roku, w obecności Prezydenta Rzeczypospolitej Stanisława Wojciechowskiego (w dniu uruchomienia prezydent Wojciechowski wymienił depesze z Prezydentem Stanów Zjednoczonych). Pomimo późniejszej rozbudowy ośrodka w Babicach i wyposażeniu go w lampowe nadajniki krótkofalowe, urządzenia systemu Alexandersona pracowały nieprzerwanie do wybuchu drugiej wojny światowej w roku 1939. Z ośrodkiem nadawczym w Babicach współpracował ośrodek odbiorczy w Grodzisku Mazowieckim, wyposażony w antenę Beverage o długości 17 kilometrów.

Wkraczająca we wrześniu 1939 roku armia niemiecka objęła radiostację w stanie nieuszkodzonym; była ona używana przez okupanta do utrzymywania łączności z okrętami podwodnymi Kriegsmarine operującymi na Atlantyku. W przeddzień rozpoczęcia ofensywy sowieckiej, w dniu 16 stycznia 1945 roku ustępujące wojska niemieckie wysadziły w powietrze budynki i urządzenia radiostacji oraz wszystkie dziesięć masztów antenowych.

  • Lokalizacja: Warszawa-Boernerowo, Fort „Babice” („Radiowo”), prostopadle do obecnej ul. Radiowej
  • Nadajniki: 2 × 200 kW systemu Alexandersona
  • Maszty: dziesięć masztów kratownicowych stalowych, nitowanych, wysokość każdego 127 m
  • Producent: Radio Corporation of America
  • Zasilanie: własna elektrownia z silnikiem wysokoprężnym i generatorem 500 kW
  • Ilość anten: dwie nadawcze

Masa całości (bez masztów) ponad 50 ton.

W 1945 roku wojska niemieckie zniszczyły wyposażenie radiostacji. Resztki urządzeń i pociętych masztów wywieziono w nieznanym kierunku.

Obok masztów wzniesiono fundamenty na cewki i budki strażnicze z napisem ‚Czuwaj’ strzegące drogi idącej wzdłuż masztów. Pomiędzy masztem 5 i 6 ulokowano budynki stacji. Oprócz dwóch niezależnych anten na masztach, pod ziemią rozpięte było dodatkowe uziemienie.

Stacja odbiorcza

  • Lokalizacja: Grodzisk Mazowiecki, willa ‚Czerwony Dwór’, rejon obecnej ulicy Radiowej
  • Maszty: trzy, drewniane
  • Zasilanie: własna elektrownia z silnikiem wysokoprężnym i generatorem
  • Ilość anten: jedna odbiorcza antena typu Beverage o długości 17 km

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • Najnowsze

  • Kategorie

  • Archiwa

  • Najnowsze na Blogu